Енергетскиот шок ја менува играта: ЕЦБ повторно ги крева каматите

Европската централна банка повторно се подготвува да ја притисне сопирачката. По првото зголемување на каматите по речиси три години, во јуни, сè поизвесно е дека во септември ќе следи уште едно – овојпат до 2,50 отсто.

Причината не е само инфлацијата, која во еврозоната повторно се приближува до 3 отсто, туку и новиот енергетски ризик што го создава конфликтот со Иран. Поскапувањето на природниот гас и високите цени на бензинот веќе се гледаат како главна закана дека инфлацијата повторно може да се прошири низ целата економија.

Според извори на „Ројтерс“, меѓу креаторите на монетарната политика во ЕЦБ постои широка подготвеност на состанокот на 9 и 10 септември основната каматна стапка да се зголеми од 2,25 на 2,50 отсто.

Но, интересниот дел е што во Франкфурт засега не сакаат однапред да ветат нов циклус на агресивно зголемување на каматите.

Со други зборови, пораката што ЕЦБ сака да ја испрати е јасна: ќе реагира ако инфлацијата се заканува повторно да излезе од контрола, но нема однапред да се врзува за серија нови поскапувања на парите.

Причина за ваквата претпазливост е фактот што долгорочните инфлациски очекувања и натаму се блиску до целта на ЕЦБ од 2 отсто. Истовремено, европската економија покажува поголема отпорност од очекуваното, а најновите деловни анкети и податоци за производството не укажуваат дека досегашното затегнување на монетарната политика предизвикало сериозно забавување.

Сепак, од самиот врв на ЕЦБ доаѓаат и поостри пораки.

Членката на Извршниот одбор на ЕЦБ, Изабел Шнабел, смета дека сегашното ниво на каматите не е доволно за инфлацијата сигурно да се врати кон целта од 2 отсто.

„Со сегашната каматна стапка, малку е веројатно дека инфлацијата ќе се врати кон целта на среден рок, поради што ќе биде потребно дополнително затегнување“, изјави Шнабел.

Таа предупредува дека високите енергетски трошоци можат подолго време да ја задржат инфлацијата над 2 отсто. Особено ризично, според неа, би било ЕЦБ да чека поскапувањата прво да се пренесат врз платите, бидејќи тогаш централната банка би реагирала предоцна.

Во ЕЦБ очигледно не сакаат повторување на сценариото од 2022 година, кога руската инвазија врз Украина предизвика енергетски шок, а инфлацијата во Европа достигна нивоа невидени со децении.

Токму затоа сегашниот раст на цените на енергенсите се следи со големо внимание. Европа и натаму е силно зависна од увоз на енергија, што значи дека секое подолготрајно нарушување на снабдувањето лесно може да се прелее од бензинските пумпи и сметките за енергија кон транспортот, производството, храната и услугите.

Финансиските пазари веќе калкулираат дека до крајот на циклусот може да има уште едно или две зголемувања на каматите. Сепак, ЕЦБ најверојатно ќе се обиде да избегне јасна најава за следните чекори и секоја одлука да ја врзува за новите податоци.

Клучни ќе бидат бројките за инфлацијата во август, кои треба да бидат објавени пред септемврискиот состанок, како и новите економски проекции на експертите на ЕЦБ.

За граѓаните и компаниите пораката е помалку пријатна: периодот на поевтини пари можеби повторно се одложува. Ако инфлацијата остане тврдоглава, а енергетскиот шок продолжи, високите камати може да останат дел од европската економска реалност подолго отколку што се очекуваше пред само неколку месеци.