ЕУ го поддржа премиерот Туск во судирот за Уставниот суд

Европската комисија повтори дека полскиот парламент мора да има право да именува нови судии, со што му даде поддршка на полскиот премиер Доналд Туск во растечкиот судир околу Уставниот трибунал на земјата.

Спорот ја спротивставува владата на Туск на претседателот Карол Навроцки, во контекст на напорите да се поништат правосудните промени воведени од националистичката влада на партијата Право и правда во периодот меѓу 2015 и 2023 година – промени кои наидоа на осуда од европските судови поради загриженоста за независноста на судството.

Навроцки, кој беше избран со поддршка на Право и правда во 2025 година, одби да одобри заклетва на некои од судиите на трибуналот избрани од сегашното парламентарно мнозинство, додека раководството на судот, поврзано со истата партија, им оневозможи да ја вршат својата работа.

Од Комисијата изјавија дека внимателно ги следат случувањата, а во внимателно срочена изјава за „Политико“, се чини дека изразија поддршка за ставот на Туск.

„Полскиот Уставен трибунал мора да може да функционира во согласност со полскиот устав и судската пракса на Судот на правдата на ЕУ“, изјави еврокомесарот за демократија, правда и владеење на правото, Мајкл Мекграт.

„Ова е важно за секој полски граѓанин и полските власти се тие што треба да го обезбедат тоа“, додаде Мекграт, напоменувајќи дека „Венецијанската комисија беше јасна во ставот дека именувањето на новите судии спаѓа во надлежноста на Сејмот [долниот дом на полскиот парламент]“.

Полскиот премиер Доналд Туск во саботата вечерта порача дека нема да отстапи во овој спор. „За одредени прашања не може да има компромис“, рече Туск во своето обраќање до нацијата, споредувајќи ги повиците за помирување со ситуација во која крадец бара да задржи половина од содржината на украдена чанта.

„Предолго чекавме за да дозволиме богатството на една независна, демократска Полска да биде застрашено и принудено на повлекување“, изјави Туск.

Премиерот, исто така, упати критики кон Навроцки, кој го сврте авионот додека леташе кон Сенегал и се врати во Варшава, каде што нешто по полноќ во саботата насилно влегол во просториите на рибуналот, соочувајќи се со судиите кои го оспоруваат неговото раководство. „Во држава во која владее правото, политичар не може да влезе во суд или трибунал и да издава наредби или да ги заплашува судиите, дури и ако е претседател“, рече Туск.

Тој вети дека ќе обезбеди услови Трибуналот да може да работи независно и безбедно.

Мекграт се воздржа од поддршка на петочната суспензија на претседателот на Трибуналот, Богдан Швјенчковски, и неговиот заменик, Бартломеј Сочански – потег што предизвика нов судир.

Судијката Ана Корвин-Пјотровска, која го презеде раководењето со Трибуналот, ги суспендираше Швјенчковски и Сочански откако тие со месеци им оневозможуваа работа на судиите избрани од парламентарното мнозинство предводено од Туск.

Навроцки го осуди овој потег како незаконско преземање на власта и во саботата одржа разговори со парламентарните лидери, кои беа бојкотирани од Граѓанската коалиција на Туск и нејзиниот владин сојузник, Нова левица.

Корвин-Пјотровска свика состанок на судиите од Трибуналот за во вторник, што може да доведе до нова конфронтација околу тоа кој го контролира судот.