БНГЕС: Македонските историчари молчат за заедничко чествување на Даме Груев

Последниот состанок на заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања меѓу Бугарија и Република Северна Македонија, одржан на 5 и 6 ноември во Скопјe, завршил без резултати, објави БГНЕС.

„Бугарските претставници повторно не успеаја да постигнат договор со своите колеги од Северна Македонија за претставување на Охридската архиепископија во учебниците по историја, а предлогот за заедничко одбележување на годишнината од смртта на Дамјан Груев беше дочекан со молчење.

Ова е уште еден доказ за продлабочувањето на стагнацијата во работата на телото, кое требаше да помогне во надминување на историските противречности и градење добрососедски односи меѓу двете земји“, оценува агенцијата.

За време на состанокот, бугарската страна повторно предложила заедничко одбележување на случајот на Дамјан Груев. Во декември 2026 година се навршуваат 120 години од смртта на револуционерот, една од значајните личности како што се смета и во историја на Бугарија и во Северна Македонија. Сепак, иницијативата не доби одговор од македонските претставници.

Наместо тоа, македонската страна презентирала претходно подготвен текст за заедничко одбележување на отпорот против антисемитизмот, фашизмот и националсоцијализмот, кој започна во двете земји во 1941 година. Бугарските претставници го отфрлија предлогот, тврдејќи дека овој отпор се одбележува низ цела Европа и не треба да се ограничува на билатерална иницијатива, додека работата на комисијата продолжува да се фокусира на нерешени прашања од 11 век.

Ова е петти состанок на комисијата за 2026 година. За време на состанокот, бугарските историчари уште еднаш потсетиле на очекувањата на Европскиот парламент и Европската комисија за постигнување јасни и опипливи резултати. Извештајот на Европскиот парламент нагласува дека препораките на комисијата мора да се засноваат на објективни, автентични и документирани историски извори, како и на научно толкување на фактите и личностите од заедничката историја.

Во извештајот на Европската комисија, исто така, се забележува дека се одржани четири состаноци помеѓу септември 2025 година и март 2026 година, без да се постигнат никакви конкретни резултати.

Комисијата е основана со Договорот за добрососедство од 2017 година.

Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија е основана врз основа на чл. 8, став 2 од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Бугарија и поранешна Република Македонија, потпишан на 1 август 2017 година во Скопјe, а стапи на сила на 14 февруари 2018 година.

Според договорот, нејзина задача е да ги испитува историските и образовните прашања, да придонесува за објективното претставување на заедничката историја во учебниците и да развива препораки за заедничко одбележување на заеднички историски настани и личности. Комисијата е замислена како експертски механизам за спроведување на договорите меѓу двете земји, а не како независна иницијатива на научни институции.

Следниот состанок е закажан за почетокот на декември во Софија.