Колку пари треба да издвојувате од платата секој месец? Постои едноставна формула за идеална заштеда

Колку пари треба да оставате настрана секој месец за да создадете финансиска сигурност? Иако многумина сметаат дека штедењето е возможно само со висока плата, финансиските експерти посочуваат дека поважно е редовното издвојување одреден дел од приходите. Како почетна цел најчесто се препорачува штедење на најмалку 10 проценти од месечните примања, но идеалниот износ зависи од личните финансиски можности и трошоците за живот.

Еден од показателите што помагаат да се утврди колку успешно управуваме со сопствените финансии е таканаречената стапка на штедење. Таа покажува колкав дел од расположливите приходи не се троши, туку се издвојува за идни потреби.

Според податоците за првата половина од 2025 година, просечната стапка на штедење кај приватните домаќинства во Германија изнесувала 10,3 проценти.

За време на пандемијата во 2020 година, оваа стапка достигнала рекордни 16,4 проценти, што било највисоко ниво од обединувањето на Германија. Причината е што во периоди на економска неизвесност граѓаните почесто се одлучуваат да создадат финансиски резерви.

Како да пресметате колкав дел од платата штедите?

Пресметката е едноставна. Износот што го заштедувате во текот на месецот се дели со вкупниот нето-приход, а резултатот се множи со 100.

На пример, ако некој заработува 2.000 евра месечно, а успева да заштеди 300 евра, неговата стапка на штедење изнесува 15 проценти.

Истата пресметка може да се примени и за платите во Македонија.

Ако месечните примања изнесуваат 40.000 денари, издвојувањето 4.000 денари значи стапка на штедење од 10 проценти.

Доколку лицето успее да заштеди 6.000 денари, стапката се зголемува на 15 проценти.

Сепак, не постои универзално правило според кое секој треба да штеди ист процент од платата. Можностите зависат од приходите, трошоците за домување, кредитните обврски и бројот на членови во домаќинството.

Колку можете да заштедите за една година?

За да се добие појасна претстава, направивме пресметка колку би издвојувале граѓаните со различни месечни примања, доколку се определат да штедат 10, 15 или 20 проценти од платата.

На пример, граѓанин со плата од 40.000 денари кој редовно издвојува по 4.000 денари месечно, за една година би заштедил 48.000 денари.

Ако истиот износ го издвојува пет години, би собрал 240.000 денари, без да се пресметуваат евентуалните камати.

Со поголема стапка на штедење, посакуваната сума може да се достигне значително побрзо.

Првата цел треба да биде финансиска резерва за непредвидени трошоци

Пред да започне долгорочно штедење за купување стан, автомобил или пензија, препорачливо е да се создаде финансиска резерва за итни ситуации.

Тоа се средства што можат да се искористат при ненадеен дефект на автомобилот, поправка во домот, неочекувани медицински трошоци или губење на работното место.

Како почетен ориентир често се препорачува резерва во висина на три месечни нето-плати, иако за многу домаќинства е посоодветно таа да се пресметува според неопходните месечни трошоци.

На пример, лице кое заработува 40.000 денари и сака да обезбеди резерва од три плати, треба да заштеди 120.000 денари.

Ако секој месец издвојува по 5.000 денари, за остварување на оваа цел ќе му бидат потребни 24 месеци, односно две години.

Доколку месечно издвојува по 10.000 денари, потребната сума ќе ја собере за една година.

Сепак, потребната резерва зависи од сигурноста на работното место, семејните обврски и висината на редовните трошоци.

Дали парите треба да се чуваат дома или во банка?

Откако ќе се создаде одредена заштеда, се поставува и прашањето каде е најдобро да се чуваат парите.

Готовината и средствата на трансакциска сметка се лесно достапни, што е особено важно кога станува збор за фонд за итни случаи.

Но, доколку парите не носат камата или каматата е пониска од инфлацијата, нивната куповна моќ со текот на времето може да се намалува.

Тоа значи дека со иста сума пари по неколку години може да се купат помалку производи и услуги.

За долгорочните финансиски цели, дел од штедачите користат орочени депозити или инвестираат во различни финансиски инструменти, меѓу кои и берзански фондови, познати како ETF.

Овие фондови овозможуваат вложување во повеќе хартии од вредност, но нивната вредност може да расте и да паѓа. Затоа не се соодветна замена за финансиска резерва што треба да биде достапна во секој момент.

Пред какво било инвестирање важно е да се земат предвид ризикот, трошоците и периодот за кој парите се вложуваат.

Не мора секој да штеди 10 проценти од платата

Иако издвојувањето 10 проценти од приходите често се наведува како добра почетна цел, за некои домаќинства и пет проценти можат да претставуваат значаен успех.

Особено кај семејствата со пониски примања, високи станбени трошоци или кредити, можностите за штедење се ограничени.

Од друга страна, граѓаните со повисоки приходи и помали фиксни трошоци можат да издвојуваат значително поголем процент.

Важна е и целта за која се штеди.

На пример, ако некој сака да собере 120.000 денари за поголемо купување или патување и секој месец издвојува по 6.000 денари, потребната сума ќе ја собере за 20 месеци.

Ако може да штеди по 10.000 денари месечно, целта ќе ја достигне за една година.

Затоа финансиското планирање треба да започне со реална проценка на приходите и расходите.

Како да започнете да штедите, дури и со ограничена плата?

Еден од наједноставните начини за подобро управување со личните финансии е следењето на секојдневните трошоци.

Запишувањето на издатоците за храна, превоз, кафе, ресторани, облека и други потреби може да покаже каде одат парите и дали постои простор за намалување на потрошувачката.

Корисно е да се постават и месечни ограничувања за одредени категории трошоци.

Друга препорака е парите за штедење да се издвојуваат веднаш по примањето на платата, наместо да се чека крајот на месецот.

На тој начин штедењето станува редовна финансиска обврска, а не нешто што зависи од тоа дали останале пари по плаќањето на сите сметки.

Дополнителна заштеда може да се постигне и со преиспитување на фиксните трошоци, како што се пакетите за мобилна телефонија, интернет, банкарските провизии и претплатите за услуги што ретко се користат.

Најважно е да се создаде навика

Финансиските експерти посочуваат дека успешното штедење не зависи исклучиво од висината на платата, туку и од дисциплината и реалното планирање.

Дури и издвојувањето по 1.000 денари месечно може да донесе заштеда од 12.000 денари за една година или 60.000 денари за пет години, без пресметана камата.

Секако, кај домаќинствата што едвај ги покриваат основните животни потреби, редовното штедење може да биде тешко остварливо.

Затоа, наместо да се следи строго определен процент, поважно е да се избере износ што нема да ја загрози финансиската стабилност на домаќинството.

Иако 10 проценти од платата често се сметаат за добра почетна цел, идеалната заштеда е онаа што може редовно да се издвојува, без создавање дополнителни долгови и финансиски притисок.

Блиц.рс