Канада и ЕУ најавуваат нов сојуз за земји со слични размислувања

Канада и Европа објавија нов сојуз на земји со слични размислувања кој ќе служи и како „заштитна покривка под која нашите граѓани можат да напредуваат“ и како моќна заштита од непредвидливата природа на геополитиката, повикувајќи и други земји да се приклучат.

Во разговор со новинарите во петокот од Монтреал, премиерот Марк Карни и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен го нарекоа новото партнерство Алијанса за иднината и рекоа дека „најдлабокото можно партнерство меѓу Канада и блокот од 27 члена има потенцијал да понуди невидена стабилност и можности“.

„Нашите општества се потресени од нови бури“, им рече Карни на новинарите, осврнувајќи се на штетните ефекти од климатската криза, но и на „ерозијата на демократските норми“ и од користењето на трговијата како оружје.

На крајот од дводневниот самит, Канада се согласи да придонесе со заем за поддршка од 90 милијарди евра за Украина. Лидерите, исто така, рекоа дека идните дискусии ќе доведат до поинтегриран пазар вреден десетици милијарди долари, намалени ограничувања за трговија и патувањата и нови образовни можности за двете страни.

Иако трговската војна меѓу Канада и САД го натера Карни да бара нови геополитички партнери, преголемата зависност од американските компании – особено за одбраната – исто така ја натера Канада да застане на тој пат.

Неодамна Елон Маск ги намали брзините на Starlink и Starshield над Украина сериозно нарушувајќи ги украинските воени и одбранбени операции. Карни постојано ја изразуваше загриженоста дека одбранбените технологии на Канада би можеле да бидат под каприц на политички актери или компании со спротивставени интереси. Маск, кој има и канадско државјанство, е критичар на владејачката Либерална партија на Канада и се залагаше за одвојување на покраините.

Карни посочи на планираното спојување помеѓу канадската компанија за вештачка интелигенција Cohere Inc и германската Aleph Alpha GmbH како чекор за намалување на зависноста од американските гиганти за вештачка интелигенција. Спојувањето ќе овозможи новоформираната компанија да има двојно седиште, во Берлин и Торонто, а канадската федерална влада објави удел во Cohere во вредност до 1,6 милијарди канадски долари.

„Не чекаме иднината на вештачката интелигенција да биде одлучена некаде на друго место од оние што не ги познаваме или од оние на кои не им веруваме“, рече Карни во четврток.

Брисел и Отава, исто така, објавија договор што ќе ја внесе Канада во европската мрежа за суперкомпјутери, давајќи ѝ на Канада пристап до европски машини за обука на модели на вештачка интелигенција.

Покрај возвишените ветувања за помош во преобликувањето на глобалниот поредок или давање безбедно пристаниште на истомислечките нации кои сакаат да ја надминат неизвесноста, канадските и лидерите на ЕУ, исто така, го претставија својот нов, подлабок однос како однос што ги решава клучните извори на вознемиреност кај жителите, вклучувајќи ги и трошоците за живот.

„Кога трговијата станува алатка за економски притисок, семејствата ја плаќаат цената, од полиците во супермаркетите до цената на нов автомобил“, рече фон дер Лајен, истакнувајќи дека претходно доверливите добавувачи на енергија, критични минерали или полупроводници „сè повеќе се претвораат во инструменти на притисок“.

„Повеќе конкуренција, поголем избор“, рече Карни претходно во текот на денот, сугерирајќи дека алијансата би можела да најде начини да изгради сигурност околу синџирите на снабдување и „заедно да издржи шокови“.

Лидерите уште еднаш ја споменаа можноста Канада да стане придружен член. Означувањето е непозната територија, рече Фон дер Лајен, која додаде: „Имаме амбиција, доверба и креативност да го обликуваме заедно.

„Ова [асоцијативно членство] е партнерство не против никого друг, туку за нашата заедничка сила.“

Иако лидерите се посветија на идејата за асоцијативно членство, тие рекоа дека појасен опсег на улогата ќе дојде на самитот во 2027 година. Некои членки на ЕУ се налутија на идејата Канада да добие правно бесмислена ознака за која се плашат дека ги збунува другите нации кои бараат членство. Германија и други држави работеа зад сцената за да ја отстранат фразата од нацрт-изјавата на самитот. Но, Фон дер Лајен, која прва го предложи терминот, и Карни повторно се осврнаа на „асоцијативно членство“ на самитот.

Претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, во меѓувреме, претходно изјави дека Канада е „далеку најевропската од неевропските земји“, чувство кое одразува верување дека и покрај географијата, постои колективно чувство за споделени вредности.

Коста рече дека двете страни ќе се стремат кон „најблиската, најдлабоката, најсилната поврзаност досега помеѓу Европската Унија и неевропска земја“.