Студентската листа бара истрага за Алта банка: Како за четири месеци од висока капитална адекватност до одземена дозвола?

Студентската листа во Србија побара темелна истрага за работењето на Алта банка и за одговорноста на нејзините сопственици, раководството и регулаторот, откако Народната банка на Србија (НБС) ѝ ја одзеде дозволата за работа. Во соопштението објавено на нејзината интернет-страница, листата истовремено ги повикува граѓаните да останат смирени и да избегнуваат избрзани реакции што би можеле дополнително да ја нарушат финансиската стабилност.

Во фокусот на нивните барања е прашањето како банката, која, според податоците што ги наведуваат, во јуни годинава пријавувала адекватност на капиталот од 17,92 проценти, само четири месеци подоцна останала без дозвола за работа.

Од Студентската листа посочуваат дека пријавениот показател бил повеќе од двојно повисок од основниот законски минимум од осум проценти и бараат да се утврди дали финансиските извештаи реално ја прикажувале состојбата, дали кредитите биле наплатливи и што знаела и преземала НБС.

Проверка на кредитите, гаранциите и имотот на групацијата
Според Студентската листа, проблемите во Алта банка не настанале преку ноќ, поради што е потребна детална истрага на повеќегодишното работење.

Тие бараат проверка на имотот на Алта групацијата, на сите поголеми кредити кон поврзани лица и на дадените гаранции. Бараат да се испитаат и можностите за наплата на побарувањата и за враќање евентуално незаконски пренесени средства, со цел максимално да се заштитат депонентите и доверителите.

Од листата повикуваат и на независна анализа на кредитното портфолио и објавување на хронологијата на надзорните мерки на НБС, за да се разграничи одговорноста на сопствениците, менаџментот и регулаторот. Доколку се утврдат кривични дела, бараат одговорните да бидат процесуирани.

Во соопштението изнесуваат сомнежи за ненавремено постапување на раководството на НБС, предводено од гувернерката Јоргованка Табаковиќ, како и на обвинителството.

Кој одлучувал за парите на јавните претпријатија
Посебен дел од барањата се однесува на работењето на јавните претпријатија со Алта банка.

Студентската листа бара објаснување за одлуката наплатата на сметките на „Електропривреда Србија“ (ЕПС) од јули 2025 година да се префрли во Алта банка, како и за условите под кои ЕПС и другите јавни претпријатија соработувале со групацијата.

Според нив, неопходно е да се утврди кој ги носел одлуките за располагање со овие средства.

Апел до граѓаните да не реагираат панично
Покрај барањата за истрага, Студентската листа нагласува дека зачувувањето на финансиската стабилност е приоритет и дека нема потреба од паника.

Во соопштението потсетуваат на осигурувањето на депозитите во Србија до 50 000 евра по депонент во една банка и ги упатуваат граѓаните да ги следат официјалните известувања на Агенцијата за осигурување депозити за начинот и местото на исплата. За средствата над осигурениот износ наведуваат дека наплатата е можна преку стечајната постапка, но дека не е гарантирана целосна исплата.

Од листата предупредуваат дека масовното повлекување пари од други банки може да создаде проблеми со ликвидноста и таму каде што претходно ги немало. Ги повикуваат граѓаните да ги зачуваат доказите за уплатите и одлуките да ги носат врз основа на проверени информации.

Од институциите, пак, бараат засилено следење на ликвидноста на сите банки, навремени мерки каде што ќе се утврдат ризици и редовно информирање на јавноста.

НБС ја одзеде дозволата поради влошена финансиска состојба
Народната банка на Србија на 30 октомври ја одзеде дозволата за работа на Алта банка АД Белград. Во официјалното образложение наведе дека финансиската состојба на банката значително се влошила и дека постои опасност од дополнително влошување на финансиската состојба или ликвидноста, со што се загрозени интересите на депонентите.

Случајот има директна сопственичка врска и со Македонија. Според објавената структура со состојба на 17 јули годинава, белградската Алта поседувала 95,1754 проценти од обичните акции во Алта банка АД Битола, поранешна Стопанска банка Битола.

Од македонската банка, во реакцијата порачаа дека се ликвидни и дека ситуацијата во Србија не значи автоматска промена на нивната финансиска состојба.