Хрватска планира чинсинератори етири за отпад: Откриено каде треба да се изградат

Фондот за заштита на животната средина и енергетска ефикасност и експертите сметаат дека на Хрватска ѝ се потребни четири електрани бидејќи тие овозможуваат отстранување на преостанатиот отпад што не може да се рециклира и се логично продолжение на развојот на центрите за управување со отпад (WMC), од кои ќе има 11, пишува Тпортал.

Количината на комунален отпад по глава на жител во ЕУ се зголеми за околу осум проценти за десет години, од 479 килограми во 2014 година на 517 килограми во 2024 година, истакна Маја Фекетиќ, раководител на Секторот за фондови на ЕУ во Фондот за заштита на животната средина и енергетска ефикасност, на неодамнешната тркалезна маса „Обновување на енергијата од (опасен) отпад“.

Повеќе од 500 електрани во Европа
Хрватска, која беше значително под просекот на ЕУ во 2014 година со 379 килограми отпад по глава на жител, речиси ја стигна ЕУ до 2024 година со 497 килограми. Фекетиќ, исто така, нагласи дека генерирањето на комунален отпад во Хрватска е побрзо отколку во ЕУ, што значително го зголемува притисокот врз системот за третман на резидуален отпад.

Таа, исто така, рече дека во Хрватска стапката на отстранување на отпад на депониите паднала од 94 проценти на 51 процент, а количината на рециклиран отпад се зголемила од четири на 38 проценти (од 2010 до 2024 година).

Таа изјави дека во Хрватска јазот помеѓу рециклирањето и отстранувањето е јасно видлив, кој во ЕУ го пополнуваат електрани. Планирано е да се изградат четири електрани.

Фекетиќ рече дека во Европа има повеќе од 500 електрани. На пример, според податоците од 2023 година, има девет во Полска, 12 во Австрија, 23 во Данска, 36 во Италија, 37 во Шведска, 92 во Германија и 116 во Франција. Сите земји што постигнуваат највисоки стапки на рециклирање имаат и најмногу електрани, што значи дека едната не е во спротивност со другата.

Таа истакна дека Хрватска треба да има 11 електрани за отпад до 2031 година. Пет се во функција, три се во изградба, два чекаат избор на изведувачи, а Градот Загреб, кој ќе го смести најголемиот електран за отпад, доби дозвола за локација. Таа истакна дека ова ќе резултира со околу 550.000 тони отпад-до-енергија годишно, што значи нуспроизвод што ќе произлезе од електраната за отпад.

Таа вели дека затоа, Хрватска планира да изгради четири електрани, од кои ниту една нема да биде за опасен отпад. Бетонските работи веќе се во тек на изградбата на електраните.

Фекетиќ рече дека Фондот, во соработка со Министерството за заштита на животната средина и зелена транзиција, обезбедил средства за подготовка на стручна и техничка документација за објект за енергетска преработка на гориво од отпад и сува тиња на локацијата на електраната за отпад „Бикарац“ во близина на Шибеник. Тоа ќе биде првата електрана, нејзиниот капацитет ќе биде 130.000 тони отпад-до-енергија годишно, а ќе се гради за подрачјето на четири далматински жупании.

Втората електрана ќе биде во когенеративната централа „Осиек“ на локацијата на слободната зона Осиек со капацитет од 54.000 тони годишно за регионот Славонија.

Таа истакна дека Фондот е контактиран и од неколку заинтересирани градови кои би сакале да имаат електрана. Таа откри дека фаворит тука е Риека, која поднела барање до Фондот и нејзината електрана би можела да користи гориво од отпад заедно со сува тиња од водоводните постројки Маришчина, Каштијун и Бабина Гора.

Градот Загреб, како главен град на Хрватска, исто така треба да започне со изградба на електрана, а се најавуваат и приватни инвестиции, рече Фекетиќ.

8 до 10 години додека електраната не почне со работа
Раководителот на Одделот за енергетски постројки, енергија и животна средина на Загрепскиот факултет за машинско инженерство и поморска архитектура, Даниел Ролф Шнајдер, вели дека електраната е неопходна бидејќи преработката на отпад во моментов е единствената подобра алтернатива за справување со одредени видови отпад – нерециклиран, опасен и заразен.

Шнајдер, исто така, верува дека на Хрватска ѝ се потребни четири електрани. Тој, исто така, вели дека компанијата C.I.O.S. во Сисак планира електрана, а беше споменат и Кутина. Тој истакна дека од одлуката за изградба на електраната до почетокот на нејзиното работење ќе бидат потребни 8 до 10 години.

Тој вели дека користењето на отпадна топлина за производство на електрична енергија и топлина, рециклирањето на минерали и метали од пепел, па дури и хранливи материи (фосфор, цинк) може значително да придонесе за снабдување со суровини и енергија и постигнување на европските климатски цели. Тој, исто така, верува дека претворањето на отпадот во енергија нуди можност за хигиенско и безбедно отстранување на нерециклиран отпад, а истовремено ја користи неговата енергетска содржина.

Пет центри во функција, уште шест во изградба

Тој, исто така, нагласува дека капацитетите за претворање на отпад во енергија, заедно со сортирање и рециклирање на отпад, се неопходни за избегнување на еколошки штетно отстранување на отпадот, што сè уште се практикува во многу земји-членки на ЕУ, вклучувајќи ја и Хрватска, каде што 51 процент од отпадот се отстранува на депонии.

Тој, исто така, нагласи дека пет WMC моментално се оперативни во Хрватска, а уште шест се градат или дизајнираат.

Зборувајќи за ситуацијата во Европа, тој истакна дека во 2024 година, 61 милион тони комунален отпад биле преработени за енергија во ЕУ, што дава удел од 26 проценти во обновувањето на енергијата.

Тој изјави дека во ЕУ има повеќе од 500 постројки за претворање на отпад во енергија, плус 30 инсинератори за опасен отпад, додека Грција моментално е во процес на планирање и изградба на 6 постројки, додека Хрватска, Бугарија, Кипар и Малта немаат ниту една, додека Србија, која не е членка на ЕУ, има две.