EK: Планот за Канада да стане придружна членка не е против САД; Што значи „придружно членство“ на Канада во ЕУ?

Предлогот на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, Канада да стане „придружна членка“ на ЕУ не е насочен против САД, соопшти денеска Европската комисија, откако американскиот претседател Доналд Трамп се закани дека ќе преземе мерки во врска со трговските односи поради планот.

„Како што нашата претседателка јасно стави до знаење вчера, предложеното продлабочување на нашето партнерство со Канада не е насочено против никого, туку има за цел да ја зајакне нашата заедничка сила“, изјави портпаролот на Европската комисија за трговија, Олоф Гил, кога беше прашан за заканата на Трамп.

Фон дер Лајен, повика на поблиска соработка со Канада, нагласувајќи дека ЕУ и Канада „го гледаат светот со исти очи“. Во својот говор за состојбата на Унијата, одржан вчера во Европскиот парламент, таа ги спомена технологијата, производството на оружје, ВИ и политиката кон Арктикот како области за соработка.

Нејзин почесен гостин во Стразбур беше канадскиот премиер Марк Карни, кој пред неговото пристигнување во Европа објави дека се стреми кон „единствен сојуз“ со ЕУ. Неговата изјава следеше по медиумските извештаи дека Канада размислува за статус на „придружна членка“.

Полноправното членство на Канада во ЕУ не е опција бидејќи член 49 од Договорот за ЕУ ​​предвидува дека само европските земји можат да ѝ се приклучат. Сепак, во односите со трети земји постои широк спектар на соработка, од договори за слободна трговија, преку договори за асоцијација кои вклучуваат и политички елементи, до учество во единствениот пазар, што е случај со Исланд, Лихтенштајн и Норвешка. ЕУ има договори за пристапување со Турција, Израел и Украина, и тие може, но и не мора да бидат чекор кон членство.

Економскиот експерт Патрик Леблонд од Универзитетот во Отава изразува резерви во врска со терминот „придружување“. Тој смета дека е малку веројатно Канада да усвои европски закони или да се приклучи на единствениот пазар, односно на царинската унија. Според него, премиерот Карни се грижи за сојузи со акцент на економската безбедност и одбрана.

„На некој начин, од двете страни, го земавме американскиот заштитен чадор здраво за готово“, изјави Леблонд за ДВ, додавајќи дека поради ова, ниту ЕУ ниту Канада не инвестирале доволно во своите војски. Сега целта е да се здружат силите, на пример во производството на оружје или развојот на нови технологии.

Ананд Сундар, експерт за безбедност од Европскиот совет за надворешни односи, гледа голем потенцијал за европско-канадска одбранбена соработка.

Во моментов, Канада троши околу 70 проценти од своите трошоци за одбрана во САД, а Карни сака да го промени тоа. Учеството во европски одбранбени проекти би било попрофитабилно за Канаѓаните. Канада веќе се приклучи на програмата SAFE, која им обезбедува на членовите на ЕУ до 150 милијарди евра кредити за заедничка набавка на оружје. Бидејќи Канада плати надомест за пристап, нејзините компании подлежат на пофлексибилни правила за потекло на компонентите.

Од друга страна, ЕУ би имала корист и затоа што Канада троши повеќе за одбрана отколку 14-те најмали членки на Унијата заедно. Иако во моментов троши два проценти од БДП, Сундар истакнува дека овие трошоци ќе се зголемат. Канада, како членка на НАТО, се обврза да издвои пет проценти од БДП за одбрана до 2035 година.

Трговските односи веќе се регулирани со Сеопфатниот економски и трговски договор (CETA), кој е привремено на сила од 2017 година. Договорот гарантира речиси целосна слобода од царински давачки, го регулира пристапот до пазарот за индустриски и земјоделски производи и им овозможува на европските компании да учествуваат на јавни тендери во Канада.

На почетокот на годината, на Светскиот економски форум во Давос, Марк Карни изјави дека стариот светски поредок се распаѓа и ги повика средните сили да дејствуваат заедно за да не завршат „на менито“ на големите сили. Во последните недели, трговскиот конфликт меѓу САД и Канада дополнително се засили, со вербални напади од претседателот на САД.