Бугарија влегува во нова политичка турбуленција со целосно мешање на картите откако претседателот Румен Радев објави дека во вторник ќе ја поднесе својата оставка од функцијата шеф на државата до Уставниот суд, а мандатот ќе го заврши потпретседателката Илијана Јотова.
Радев во обраќањето до народот рече дека привремената влада повеќе не е гарант за фер избори.
Според него, некои политичари го доведуваат во прашање мирниот живот на Бугарите.
Време е да се стави крај на помирувањето, рече Румен Радев. Сосем е извесно дека тој преку партија формирана од него ќе учествува на предвремените избори и целосно ќе го измеша распоредот на политичките сили.
„Утре ќе ја поднесам мојата оставка од функцијата Република Бугарија. Би сакал да напоменам дека за овие 9 години како претседател и потпретседател покажавме дека можеме ефикасно и синхронизирано да работиме, обединети од заедничка цел. Убеден сум дека Илијана Јотова ќе биде достоен шеф на државата и сакам да ѝ се заблагодарам за нејзината поддршка во текот на овие 9 години“, рече Радев.
„Денес, за последен пат, ви се обраќам како претседател на Бугарија. Ви благодарам за вашето трпение. Ги признавам моите грешки. Потребен е нов општествен договор. Вашата доверба ме обврзува да ја бранам државноста“, додаде тој.
„Пред девет години, гласавте за мене да работам за Бугарија како претседател. Го направивте тоа повторно во 2021 година. Чест и одговорност што се обидов да ја оправдам во сите мои постапки. Заедно, доживеавме голем број кризи. Нападите на олигархијата врз демократијата и големите протести. Околностите ме принудија седум пати да назначувам привремени влади. Да ги бранам државните и јавните интереси“.
„Времето ја стави вашата доверба на тест. Ви благодарам за вашето трпение. Ги признавам моите грешки. Но, токму моето верување дека ќе го постигнеме тоа е еден од моите мотиви за оваа моја одлука“.
Лидерот на ГЕРБ, Бојко Борисов, за весникот „Капитал“ изјави дека „Радев се однесува како партиски лидер со атрибути на државна власт“
Весникот наведува дека интервјуто е спроведено пред да стане јасно дека претседателот Радев ќе одржи вонредно обраќање до нацијата подоцна денес.
Борисов го обвини Радев за двојни стандарди: „Колку е цинично да се користат авионите и сите атрибути на власта, а всушност да се гледа како лидер на партија“.
Сепак, лидерот на ГЕРБ рече дека има „поголема доверба во Радев отколку во ПП-ДБ“, иако беше убеден дека претседателот е дел од коалицијата што го собори неговиот кабинет. Тој ниту ја исклучи, ниту се обврза на можноста да соработува во мнозинство со Радев за клучни прашања како што се судските реформи во следниот парламент.
Во 2021 година, Радев го освои вториот претседателски мандат, кој истекува точно за една година. Изборите за нов шеф на државата се закажани за октомври оваа година.
Во своето последно обраќање до народот, на 9 мај минатата година, Радев предложи референдум за усвојување на еврото во Бугарија од 2026 година.
Во последните месеци, Радев постојано алудираше на потребата од нова политичка сила, но никогаш директно не објави дека тој ќе биде оној што ќе ја води.
„Важно е да се изгради ѕид против корупцијата на власт, чиј симбол е Делјан Пеевски“, рече тој во септември минатата година, а оваа изјава е една од десетиците во кои тој го напаѓа корумпираниот модел на владеење.
Но, напуштањето на претседателската функција не е нешто што може да се направи едноставно со објавување на телевизија. Радев ќе мора да поднесе барање до Уставниот суд за предвремено прекинување на неговиот мандат – ако се согласи. Уставниот суд може да го одложи Радев за партиска политика, а одбројувањето до предвремените парламентарни избори е веќе во тек и тие треба да се одржат кон крајот на март или најдоцна почетокот на април.
Последната можност за формирање влада во рамките на сегашниот парламент беше исцрпена минатата недела, но сè уште не е јасно кога ќе продолжи уставната постапка.
Заедно со назначувањето привремена влада, претседателот мора да одреди и датум за предвремени избори, кои треба да се одржат во рок од два месеци.
„Одиме на избори“, објави претседателот Румен Радев во петокот, откако доби неисполнет трет мандат за формирање влада од Алијанса за права и слободи на Ахмет Доган.
Според новите правила во уставот, претседателот може да го избере премиерот од список од 10 имиња на јавни функции.
Станува збор за претседателот на Народното собрание Раја Назарјан; гувернерот на Бугарската народна банка Димитар Радев или еден од заменик-гувернерите – Андреј Ѓуров, Радослав Миленков и Петар Чобанов.
Постои судска постапка со Андреј Ѓуров, кој е поранешен политичар од Продолжуваме со промената. Тој беше отстранет, но не и разрешен, од функцијата заменик-гувернер на БНБ поради обвинувања од страна на антикорупциската комисија за судир на интереси, а Ѓуров поднесе жалба на суд и случајот во моментов е сè уште во тек. Според бугарските медиуми Ѓуров може да биде технички премиер.