Рекордно ниска излезност на гласачите го одбележа првиот круг од претседателските избори во Бугарија, придружена со неочекувано слаб резултат за фаворитот, Илијана Јотова, како и силен настап на претседателскиот тандем Ѓуров и Кандев. Ова се првичните заклучоци врз основа на проекциите од излезните анкети по затворањето на гласачките места, јави БГНЕС.
Илијана Јотова и Андреј Ѓуров одат во вториот круг. Според податоците на „Алфа Рисрч“ (Alpha Research): Илијана Јотова освои 35,3%; Андреј Ѓуров – 32,4%; Костадин Костадинов – 12,6%; Радостин Василев – 4,1%; Ивелин Михајлов – 3,5%; и Иван Христанов – 2,2%.
Според податоците на „Маркет Линкс“ (Market Links): Илијана Јотова освои 32,2%; Андреј Ѓуров – 31,6%; Костадин Костадинов – 13,5%; Радостин Василев – 4,4%; Ивелин Михајлов – 3,5%; и Иван Христанов – 2,5%.
Илијана Јотова повика на единство, Андреј Ѓуров се заложи за европска и слободна Бугарија, додека Костадин Костадинов го истакна националниот интерес. Румен Радев зборуваше за слабеење на влијанието на олигархијата, а Бојко Борисов ја припиша ниската излезност на отсуството на личност која би ја обединила нацијата.
Ниската излезност, критиките кон изборната кампања и спротивставените визии за иднината на земјата го одбележаа денот на претседателските и потпретседателските избори. Кандидатите и водечките политички фигури ги повикаа граѓаните да излезат на гласање, изнесувајќи различни приоритети за развојот на Бугарија и за улогата на шефот на државата.
Излезноста на гласачите во земјата до 18 часот достигна 20,8 отсто, што е рекордно ниско ниво.
Централната изборна комисија (ЦИК) прими четири официјални жалби и 50 пријави за неправилности. Вкупно 23 машини за гласање низ земјата престанаа да функционираат, што наложи премин кон гласање со хартиени ливчиња.
Илијана Јотова изјави дека гласа за напредок, мир, стабилност и безбедност на Бугарија. Таа ја истакна потребата од надминување на поделбите и омразата, нагласувајќи дека идниот претседател мора да биде симбол на единство меѓу граѓаните и државните институции.
Меѓу главните предизвици со кои се соочува земјата, Јотова ги издвои сиромаштијата, нееднаквоста и демографските дисбаланси. Таа истакна дека развојот не смее да биде ограничен само на големите градови, туку мора да опфати и најоддалечените региони. Својата одлука да не учествува во директни дебати со противкандидатите ја објасни со тоа што претпочита директна комуникација со граѓаните во различни градови и села.
Андреј Ѓуров изјави дека гласал за Бугарија која гледа кон иднината – водејќи сметка за благосостојбата на децата и на луѓето што работат,луѓе кои ги почитуваат правилата, но сепак се загрижени за своите приходи и за иднината на своите семејства.Тој повика на промени, опишувајќи го посакуваниот пат како насока кон европска, слободна и горда Бугарија – земја во која приходите обезбедуваат спокојство, а државата ги исполнува своите обврски. Ѓуров ја опиша својата кампања како отворена и искрена, додавајќи дека средбите со граѓаните му влеваат надеж за иднината.
Костадин Костадинов ја повика Бугарија да направи избор во корист на сопствениот национален интерес. Тој изјави дека гласа за доброто на бугарскиот народ и ги охрабри граѓаните да излезат на гласање, бидејќи така можат сами да ја кројат својата судбина. Костадинов изрази надеж за поголема излезност и за избор што ќе поддржи слободна и независна Бугарија.
Според Радев, олигархијата ја губи контролата. Претседателот Румен Радев ги повика граѓаните да излегуваат на гласање, нагласувајќи дека легитимитетот на институциите произлегува од гласачкото ливче. Тој истакна дека во овие непредвидливи времиња, на земјата ѝ е потребен претседател со знаење, искуство, јасни ставови и цврсти принципи.
Радев ја опиша кампањата како одбележана со тактики на оцрнување и наместени настани. Тој понатаму наведе дека олигархијата ја губи контролата врз јавните набавки и финансиските текови, а дека зачестените конфликти се поврзани со борбата за ресурси кои се сè помалку достапни. Додаде дека државата ќе продолжи активно да открива криминални дела и да ги повикува сторителите на одговорност.
Лидерот на ГЕРБ, Бојко Борисов, ја припиша слабата излезност на гласачите на отсуството на кандидат способен да ја обедини нацијата, како и на исклучително слабата изборна кампања. Според него, иако гласачите гледаат кандидати кои претставуваат различни партии, им недостасуваат пораки што би ги мотивирале да излезат на гласање. Тој сугерираше дека оваа апатија може да произлегува и од стравот од машинското гласање, како и од случаите на заплашување што се случија во текот на изминатите недели.
Асен Василев, претседател на „Ние продолжуваме со промената“, ги повика граѓаните да изберат претседател од кого нема да се срамат, нагласувајќи ја важноста овластувањата на шефот на државата да се извршуваат на одговорен и транспарентен начин.
Ивајло Мирчев, копретседател на „Да, Бугарија“, изјави дека поддржува претседател кој ќе дејствува како коректив на владата, наместо да ѝ служи како нејзин приврзок. Тој ја истакна европската ориентација на Бугарија, нејзиното членство во ЕУ и НАТО, како и неопходноста земјата да избегне меѓународна изолација.
Исходот од претседателските избори укажува на сериозна криза на политичка доверба во администрацијата на претседателот Румен Радев и во кандидатурата на Илијана Јотова, која тој ја поддржува, оцени експертот по уставно право во Бугарија , вонредниот професор Борислав Цеков, кој изборните трендови ги опиша како јасен сигнал дека довербата на јавноста во владејачкото мнозинство е исцрпена. Според него, наместо очекуваната убедлива победа, која би ја зацврстила политичката позиција на Радев, изборниот резултат открива сосема поинаква реалност: почеток на процес на делегитимирање на власта.
„Оваа невидено ниска излезност на гласачите, во комбинација со занемарливата разлика меѓу првиот и вториот кандидат, претставува национален израз на недоверба кон Румен Радев и кон ’Прогресивна Бугарија‘. Илијана Јотова е кандидат на ’Прогресивна Бугарија‘ и тоа не може да се скрие. Бугарските граѓани го ставија тоа недвосмислено до знаење“, изјави вонредниот професор Цеков за агенцијата БГНЕС.
Тој истакна дека текот на изборната трка ги побива тврдењата дека победата на кандидатот поддржан од владејачките структури била однапред решена работа. Цеков посочи дека анализите на независните агенции за испитување на јавното мислење – вклучувајќи ги „Галуп интернешенел Балкан“ и „Алфа рисрч“ – всушност укажуваат на неизвесен втор круг, додека провладините коментатори промовирале наратив за незапирлив подем на „Прогресивна Бугарија“.
„Реалноста е сосема поинаква. Она на што сведочиме е почетокот на крајот за администрацијата на Румен Радев и ’Прогресивна Бугарија‘“, дециден е експертот по уставно право.
„Не успеавме да ги мобилизираме нашите гласачи“, призна Петар Витанов, претседател на пратеничката група „Прогресивна Бугарија“, откако беа објавени првичните резултати од анкетите спроведени пред избирачките места.
„Имам чувство дека некои од нас ги потценија овие избори“, додаде претседателот на пратеничката група „Прогресивна Бугарија“.
„Ова е резултат на општо трупање на разочарувања во изминатите неколку месеци. Зголемување на економски стравови. Дури и настаните од последните две недели, исто така, доведоа до дополнително разочарување“, коментира социологот на „Маркет ЛИНКС“, Добромир Живков.
„Големата вест е што голем дел од поддржувачите на Прогресивна Бугарија денеска не излегоа да гласаат“, рече социологот од „Алфа Рисрч“ Геновева Петрова. „Главната жртва на јавните критики за начинот на кој се води државата е Илијана Јотова, поддржана од владетелите“, додаде таа.