Каде е најевтин животот во Европа? Македонија е на дното по цени, но храната открива друга слика

Скопје може да му изгледа евтино на некого што заработува во евра или долари. Но за човек што живее од македонска плата, киријата, храната и сметките можат да одземат голем дел од месечниот буџет. Затоа прашањето каде е најевтин животот во Европа има два одговора. Едниот зависи од цените, а другиот од тоа колку заработувате таму каде што живеете.

Според Евростат, Бугарија во 2025 година имала најниско ниво на потрошувачки цени меѓу членките на ЕУ, на околу 63 отсто од просекот на Унијата. Во пошироката споредба, која опфаќа 36 европски земји, Македонија е на 54,8 отсто од просекот на ЕУ, наспроти 59,2 отсто во Босна и Херцеговина, 65,1 во Романија, 68 во Србија и 72,6 во Албанија. Ова се национални нивоа на цени, а не пресметка на месечниот буџет во главните градови.

Што навистина го прави животот поевтин?

Првата голема разлика е во домувањето. Порто и Лисабон, Краков и Варшава или Брно и Прага може да се споредат, но само ако се гледаат понуди од ист период за сличен стан. Киријата за мал стан надвор од центарот не кажува многу ако се споредува со цената на поголем стан во центарот на друг град.

Важна е и куповната моќ. Иста сметка за храна може да одземе различен дел од платата во два града. Затоа, покрај цените во продавниците и огласите за станови, вреди да се погледнат и локалните приходи од истиот период.

Колку чини животот во Македонија?

Во Скопје, најкорисна почетна споредба е киријата за еднособен стан во центарот и надвор од него. На таа сума треба да се додадат храната, превозот, интернетот и сметките, особено за греење во зимските месеци.

Официјалните податоци даваат рамка за споредба. Во 2025 година храната и безалкохолните пијалаци во Македонија биле на 74,8 отсто од просечното ниво на цените во ЕУ, а категоријата домување, вода, електрична енергија, гас и други горива била на 36,5 отсто. Овој втор показател не е просечна кирија за Скопје, туку споредба на поширока група трошоци на ниво на целата земја.

При изборот на населба важни се и врските со јавниот превоз, пристапот до здравствени и други јавни услуги и времето потребно за секојдневно патување до работа.

Албанија и Босна и Херцеговина

Тирана нуди ресторани, простори за заедничка работа и уредени шеталишта. Кој размислува за преселба на албанското крајбрежје може да ги разгледа и Валона и Саранда, но треба одделно да ги спореди сезонските и долгорочните кирии.

Албанија е добар пример зошто општиот индекс не ја кажува целата приказна. Иако вкупното ниво на цени е под просекот на ЕУ, храната и безалкохолните пијалаци се на 103,8 отсто од европскиот просек. Во Босна и Херцеговина истиот показател е 85,8 отсто. За конкретен буџет во Сараево, сепак, киријата, храната, превозот и сметките треба да се пресметаат одделно.

Бугарија е најевтина во ЕУ, но Софија не е цела Бугарија

Бугарија е најевтината членка на ЕУ според општото ниво на потрошувачки цени. Сепак, храната и безалкохолните пијалаци таму се на 92,6 отсто од европскиот просек, додека домувањето, водата и енергијата се на 40,6 отсто. Со други зборови, разликата со европскиот просек е многу поголема кај домувањето отколку во продавница за храна.

За преселба во Софија, најдобро е да се споредат актуелни огласи за ист тип стан. Пловдив е друга опција, а за оние што претпочитаат живот покрај море, во споредбата може да влезат и Варна и Бургас.

Србија, Романија и Грузија како алтернативи

Во Србија општото ниво на потрошувачки цени е на 68 отсто од просекот на ЕУ, но храната и безалкохолните пијалаци се речиси на европскиот просек, со индекс од 97,1. Категоријата домување, вода и енергија е на 38,8 отсто. Тоа се бројки за цела Србија, па за месечен буџет во Белград треба да се провери киријата во конкретната населба.

Во Романија храната и безалкохолните пијалаци се на 79,8 отсто од просекот на ЕУ. За живот во Клуж-Напока, покрај цената на намирниците, треба да се провери колкава е разликата меѓу киријата во центарот и во подалечните населби. Тбилиси, пак, е опција надвор од оваа статистичка споредба. За грузискиот главен град треба одделно да се проверат понудите за станови и условите за престој.

Сметката што стигнува секој месец

Најпрактично е за секој град да се состави иста месечна пресметка со кирија, храна, превоз, режиски и здравствени трошоци. Кај станот треба да се провери дали во цената се вклучени сметките и дали се бара депозит. Кај храната, споредбата е најкорисна ако се земат исти производи, во исти количини, во ист период.

Има и конкретни разлики што лесно се проверуваат. Белград воведе бесплатен јавен градски превоз на 1 јануари 2025 година. Во Скопје, според ценовникот на ЈСП, едно возење со електронска картичка или преку апликација чини 35 денари, а стандардниот месечен билет за градските линии е 1.400 денари. Белградската мерка не треба да се меша со цените на меѓуградскиот или приватниот превоз.

Безбедност, здравство и документи

Ниската кирија не кажува какви се условите во населбата, колку е достапна здравствената заштита или колку време ќе се патува до работа. Оние што имаат право на Европска картичка за здравствено осигурување можат да ја користат за медицински неопходна јавна здравствена заштита при привремен престој. При преселба, здравственото покритие треба да се провери одделно.

За македонските граѓани е важно и да направат разлика меѓу краток престој и право на долгорочен престој или работа. Условите зависат од земјата и од тоа дали лицето се сели за работа, студии, работа на далечина или има сопствени приходи. Португалија, на пример, има виза за престој за пензионери и лица што живеат од сопствени приходи. За шпанската виза за престој без работа, официјалното упатство за 2026 година предвидува доказ за средства од 2.400 евра месечно за главниот апликант и уште 600 евра месечно за секој издржуван член. Тоа е услов за докажување средства, а не проценка на реалните трошоци за живот во Шпанија.

Кога се исплати да платите повеќе?

Краков, Вроцлав, Гдањск, Брно, Прага и Љубљана исто така може да влезат во споредбата. Поскап стан може да биде подобар избор ако е поблиску до работа, има пониски сметки за греење или овозможува да се живее без автомобил.

За некого што избира меѓу Скопје, Тирана, Сараево, Софија, Белград и Тбилиси, најкорисно е прво да провери што може да изнајми за својот буџет и колку пари ќе му останат по плаќањето на редовните трошоци. Огласите се менуваат, па за долгорочен закуп вреди да се проверат конечната цена и условите пред потпишување. Најевтиниот град на хартија не е нужно градот во кој ќе ви останат најмногу пари на крајот од месецот.

Курир.рс