Европските лидери ја подготвуваат јавноста за „засилена закана“ од Путин

Шведска и Германија распоредија 1.500 војници на Готланд за вежба во Балтикот. Двете војски изведоа вежба за „брзо распоредување“ на Готланд, стратешки важен шведски остров во Балтичкото Море, во услови на растечка загриженост поради Русија.

Во петокот, германски трупи се истоварија во Висби, пристанишниот град на Готланд, додека шведските и германските поморски и воздухопловни сили го обезбедуваа морето и воздушниот простор. Околу 1.500 војници учествуваа во вежбата со употреба на боева муниција.

Овој мал остров, лоциран крај источниот брег на Шведска, се смета за „клучен“ за контрола на Балтичкото Море, кое осум земји-членки на НАТО го делат со Русија.

„Доколку стане неопходна колективна одбрана на земјите од НАТО на северното или источното крило, Готланд би претставувал клучна територија за Алијансата“, изјави Александар Солфранк, германскиот генерал кој ја предводеше вежбата. Операцијата, наречена „Силвер Вотан“ (Silver Wotan), е веќе трета годинашна вежба што се спроведува со Шведска на Готланд, по оние одржани со Данска, Обединетото Кралство и САД.На островот беа спуштени и полски трупи.

„Зголемениот број вежби на северното и источното крило на НАТО“ се должи на променетата безбедносна ситуација во Европа – вклучително и неизвесноста околу идната поддршка од САД – како и на „сè поагресивните и хибридни дејства на Русија“, истакна Солфранк.

Вежбата „Силвер Вотан“ опфаќа обука за брзо распоредување на воени системи, како што се противбродски ракети, на Готланд преку траект, придружуван од германски и шведски воени бродови и борбени авиони.

Мане Шагерстром од командата на шведските вооружени сили изјави: „Ова не е обична вежба“.„Операцијата се спроведува во реални услови, а силите го штитат транспортот со боева муниција“, додаде тој.

Европските медиуми последниве две недели ја подготвуваат јавноста за „засилена закана“ од Владимир Путин, иако НАТО не гледа ризик од „непосреден напад“ и покрај новите предупредувања од земји како Полска, Литванија, Франција и Холандија. Високи европски функционери се сè повеќе загрижени дека Русија би можела да изведе напади со беспилотни летала или ракети врз земјите на НАТО. Германија исто така ги подготвува болниците за можен конфликт, Литванија ги ажурираше плановите за евакуација, а трупите на НАТО изведуваат вежби во балтичкиот регион, додека белоруските сили спроведоа големи маневри во близина на Литванија.

Во четвртокот, полскиот премиер Доналд Туск предупреди дека Москва би можела да испрати беспилотни летала или ракети на територијата на земјите од НАТО кои ја поддржуваат Украина, и тоа во „следните неколку месеци“.

Предупредувањата ја нагласуваат растечката вознемиреност во Европа поради зачестените инциденти на нарушување на воздушниот простор и обидите за саботажа во последните месеци. Сојузниците од НАТО постојано изјавуваат дека ги гледаат овие напади како притисок од Кремљ за намалување на поддршката за Украина, но се воздржуваат од поостри реакции поради страв од ескалација.

Францускиот претседател Емануел Макрон свика итен состанок во петокот со партиските лидери и кандидатите за претседателските избори во 2027 година, за да разговараат за Украина, Иран и растечката енергетска криза. Тој ги оцени предупредувањата на Туск како „основани и добро поткрепени со докази“ додека го најавуваше новиот план за заштита на критичната инфраструктура, додавајќи: „Во последните недели… руската хибридна закана против Европејците и Франција е засилена“.

Гијом Лакроа, лидерот на Радикалната партија на левицата, по состанокот изјави: „На 50-годишна возраст, ретко кога сум почувствувал таква вртоглавица“.

„Не е случајно што полскиот премиер зборува толку решително“, изјави во петокот холандскиот премиер Роб Јетен. „Мораме сериозно да го сфатиме тоа предупредување… мораме доследно да покажеме дека не го прифаќаме ова и дека ќе преземеме мерки доколку е потребно“. Во четвртокот, финскиот претседател Александар Стуб ѝ порача на својата земја дека „вреди ментално да се подготвиме за некаков инцидент“, вклучувајќи саботажи и руски беспилотни летала.

Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров оваа недела ја предупреди Европа дека ќе се соочи со „многу кратка“ војна доколку сојузниците од НАТО се обидат да ја нападнат земјата.

„Русија го забрза темпото на своите активности – мораме да останеме будни“, изјави висок европски претставник за одбрана, кој сакаше да остане анонимен за да може слободно да зборува. „Ова може да се гледа како манифестација на поширок тренд… сме виделе слични предупредувања и претходно, а веројатно ќе има и други.“

Досега, најновите инциденти не поттикнаа дополнителни мултилатерални реакции, изјави втор висок европски претставник за одбрана. Но, „внимателно ја следиме ситуацијата“, додадоа тие.

Во последните недели, авиони на НАТО соборија руско беспилотно летало над Литванија, руски брод испука сигнални ракети кон дански воен хеликоптер, а Германија го припиша обидот за напад со беспилотно летало на аеродромот во Лајпциг на осомничен руски шпион. Разузнавачките извештаи на САД од август предупредија дека Москва планира ограничен напад врз земја-членка на НАТО во наредните години. Директорот на ЦИА, Џон Ретклиф, кон крајот на минатиот месец ги предупреди руските претставници во Москва да не го ескалираат конфликтот со сојузниците од НАТО – особено со Естонија, Латвија и Литванија – како одговор на целосната инвазија на Москва врз Украина. Сепак, останува нејасно дали најновите предупредувања се засноваат на нови разузнавачки податоци.

Во петокот, литванскиот министер за надворешни работи Кестутис Будрис изјави дека Вилњус ги поседува „истите разузнавачки податоци“ како и Туск „за можна операција под туѓо знаме“, но посочи дека тие датираат од јули.

„Јавните изјави на политичарите за ова ги гледам како дел од координирана кампања за предупредување на Русија да не носи глупави одлуки и да не се обидува да направи нешто, мислејќи дека тоа нема да ја активира клаузулата за колективна одбрана на НАТО (Член 5) и дека нема да биде соодветно санкционирано“, рече тој.

Според двајца дипломати од Алијансата, сојузниците сè уште не се официјално информирани за какви било нови разузнавачки податоци во рамките на НАТО, а организацијата досега не ја променила својата проценка за заканите.

„Во овој момент, не гледаме непосредна закана од напад“, изјави претставник на НАТО во име на организацијата, додавајќи: „Но, не смееме да бидеме наивни или самозадоволни и мораме да се погрижиме НАТО да остане силен во годините што претстојат.“

Ед Арнолд, поранешен функционер на НАТО и советник во консултантската куќа „D Group“, изјави дека предупредувањата можеби имаат за цел да ја подигнат свеста на јавноста за заканите и однапред да ги разоткријат нападите од типот „лажно знаме“ (false flag) пред тие воопшто да се случат.

Висок воен претставник на НАТО изјави дека Русија можеби реагира агресивно поради тешкотиите во обидот да ја порази Украина. „Затоа, таа може погрешно да смета дека единствениот излез е преку засилување на својата хибридна кампања – но тоа е стратегија што води кон пораз, бидејќи ние сме подготвени да одговориме.“

Според аналитичкиот центар „Sahaidachnyi Security Center“ со седиште во Украина, во периодот од јануари до август низ Европа биле забележани 100 официјално припишани хибридни инциденти, наспроти 60 во истиот период минатата година – при што е забележан особено голем пораст на случаите на нарушување на воздушниот простор.

Висок претставник на НАТО изјави дека реалната бројка „лесно надминува 200“, без да се вклучат сајбер-нападите – од кои секој месец се регистрираат „илјадници“ само против седиштето на воената алијанса во Брисел.

„Бројките растат, сериозноста на инцидентите се зголемува, а [руската] подготвеност за преземање ризици е во пораст“, ​​рече тој. (Еурактив, Политико)