Економскиот аналитичар и колумнист на магазинот од Србија, „Нова економија“, Богдан Петровиќ, смета дека причината зошто Народната банка на Србија, по 26 месеци, ја зголеми референтната каматна стапка од 5,75 на 6,0 проценти, покрај енергетската ситуација, е тоа што „државата ослободи повеќе од една милијарда евра во трошење преку буџетот, тоа се познатите 6.000 динари, плус сите овие други мерки“.
„Имаше поголема количина пари во оптек, што, секако, вршеше инфлаторен притисок. Точно е и дека има проблем со енергијата, но според мене, многу поголем инфлаторен притисок беше извршен од зголемената количина пари што одеше исклучиво за потрошувачка, а последица од тоа е зголемувањето на инфлацијата“, оценува Петровиќ.
Тој истакнува дека ситуацијата во финансискиот систем е многу поголема причина за загриженост.
„Дојде до стечај на банка, чиј имот беше две милијарди евра, 230 милијарди динари. Депонентите повлекоа дел од парите, но најголемиот дел од парите останаа во таа (Алта) банка и тој едноставно исчезна од финансискиот систем. Ова драстично ќе влијае на ликвидноста“, предупредува Петровиќ.
Тој истакнува дека е многу важно да се утврди вистинската одговорност за Алта банка од Србија.
„Знаеме дека три лица се во притвор. Според мене, тој круг мора да биде многу поголем. Прво, што правел г-дин Мацура? Сопственик на Алта банка беше компанијата ‘Алта груп’. Единствен сопственик на ‘Алта груп’ беше Давор Мацура. Од почетокот на 2024 година, тој го зголеми капиталот на ‘Алта груп’ за 22 милијарди динари преку лични плаќања, како физичко лице. Што значи ова? Дека некој донесол 200 милиони евра во готово и ги уплаќаше, па тогаш ‘Алта груп’ го зголеми капиталот на Алта банка“, објаснува тој.
Но, додава тој, дека кога ги плаќате парите, добивате потврда од банката, врз основа на која се зголемува капиталот.
„Значи, според моето разбирање, тие пари едноставно не биле платени. Бидејќи Мацура бил и сопственик на банката, тој фиктивно прикажувал плаќања на шалтерот на банката што никогаш не се случиле, а трезорот бил празен. И сега треба да ја видиме одговорноста, не само на Народната банка, туку и на овластениот ревизор, кој морал да присуствува на пописот, а пописот оди така што мора да го туркате секој куп банкноти во машината и да ги броите. И сега се појавуваат некои фантастични приказни дека Мацура ставил две или три банкноти од 500 евра горе и 500 долу“, вели Петровиќ и додава дека парите во трезорот биле динари.
Според него, Мацура, благодарение на тоа што Алта е негова банка, „печател сметки без парите воопшто да се појават“.
„И всушност имавте сива емисија на пари. Тоа е многу поголема опасност од она што го зборуваме за инфлаторни притисоци“, истакнува тој.
Тој објаснува дека Алта банка останала без готовина, бидејќи лажно ги претставиле парите во државната каса, односно дека имаат 30 милијарди динари.
„Мора да имало барање од Народната банка, бидејќи немале ликвидност: „Дајте ги тие пари во државната каса, а ние ќе ви дадеме динари“.
Имајќи го сето тоа предвид, тој истакнува дека најитните потези на новата влада во Србија „треба да бидат целосни ревизии на работењето, пред сè на големите државни системи, бидејќи се плашам дека таму се скриени две или три бомби, односно дупки што се мерат во милијарди евра“, осврнувајќи се, како што вели, на Телеком и некои други компании.
Во врска со ситуацијата со Алта банка тој наведува дека ниту полицијата ниту обвинителството не покренале постапка, ниту против одговорните во Народната банка, ревизорската куќа, која морала да потврди дека толку многу готовина постои во државната каса.
„И кои морале на крајот, во своите извештаи, да кажат дека е исклучително невообичаено за сопственикот на компанијата, бидејќи истиот ревизор бил ревизор и за ‘Алта груп’ и за Алта банка, што секако не е случајно, дека е исклучително невообичаено физичко лице да внесе толку многу готовина во главниот град за две години. Значи, тоа е само врвот на ледениот брег“, вели Петровиќ.