Алта банка пријавила 1,9 милијарди евра актива, под лупа и Народната банка на Србија

Според неревидираниот биланс на состојба објавен на официјалната интернет-страница на „Алта банка“, на 30 септември 2026 година вкупната актива на банката изнесувала 231,5 милијарди српски динари, односно приближно 1,97 милијарди евра.

Во истиот документ, депозитите и другите финансиски обврски кон клиентите изнесувале 190,4 милијарди динари, или околу 1,62 милијарди евра.

Три месеци претходно, на крајот на јуни, оваа билансна позиција изнесувала околу 172 милијарди динари. Тоа значи дека во третиот квартал обврските кон клиентите се зголемиле за приближно 18,4 милијарди динари, односно околу 157 милиони евра.

Истовремено, вкупната актива на банката пораснала од приближно 1,84 милијарди евра во јуни на 1,97 милијарди евра во септември.

Овие податоци не значат дека наведените средства исчезнале или дека се предмет на сомнителни трансфери. Тие ја прикажуваат сметководствената состојба на банката на определен датум.

Во септември банката пријавила добивка и 753 милиони евра готовина и средства кај централната банка
Особено внимание привлекуваат и другите позиции во септемврискиот биланс.

Банката пријавила 88,35 милијарди динари готовина и средства кај централната банка, што е приближно 753 милиони евра. На крајот на јуни истата позиција изнесувала 83,47 милијарди динари.

Кредитите и побарувањата од клиентите изнесувале околу 111,5 милијарди динари, односно приближно 950 милиони евра.

Вкупните обврски на банката биле 203,2 милијарди динари, додека капиталот изнесувал приближно 28,3 милијарди динари, или околу 241 милион евра.

Во билансот е прикажана и добивка од 542 милиони динари, односно околу 4,6 милиони евра.

Со други зборови, на крајот на септември банката во своите финансиски извештаи прикажувала позитивен капитал, добивка и значителни средства кај централната банка.

Сепак, станува збор за неревидирани податоци. Вкупната актива не е исто што и расположлива готовина, а позитивниот капитал во билансот не гарантира дека банката може навремено да ги исполни сите обврски кон депонентите. Исто така, дел од средствата кај централната банка може да бидат предмет на регулаторни ограничувања.

Еден месец подоцна – одземање на лиценцата
На 31 октомври Народната банка на Србија соопшти дека ѝ ја одзела дозволата за работа на „Алта банка“, поради сериозно влошување на финансиската состојба и ризици за интересите на депонентите.

Според регулаторот, на одлуката ѝ претходеле супервизорски контроли и мерки насочени кон подобрување на ликвидноста, но состојбата продолжила да се влошува.

Така, меѓу финансиската состојба што банката ја пријавила на 30 септември и состојбата што регулаторот ја утврдил еден месец подоцна се појавува значителна разлика.

Клучното прашање е дали проблемите настанале во текот на октомври или постоеле и претходно, но не биле соодветно прикажани во финансиските извештаи.

Одговорот не може да се утврди само од септемврискиот биланс. За тоа се неопходни резултатите од супервизорските контроли, податоците за трансакциите и финансиската состојба непосредно пред одземањето на дозволата.

Обвинителството бара проверка и на Народната банка на Србија
Случајот доби нова димензија откако Јавното обвинителство за организиран криминал побара проверка не само на работењето на „Алта банка“, туку и на постапувањето на одговорните лица во Народната банка на Србија.

Според соопштението на обвинителството, уште на 27 октомври биле побарани податоци за трансакциите на „Алта банка“ кон странство, почнувајќи од 27 септември.

На 29 октомври било испратено дополнително барање, кое се однесувало на конверзијата на средства и нивното префрлање во странство.

НБС на 30 октомври доставила податоци од кварталните извештаи со кои располагала, што го опфаќале периодот до 20 септември. За дополнителните информации навела дека ќе може да ги достави по 4 ноември.

Обвинителството побарало од Службата за борба против организиран криминал при српското Министерство за внатрешни работи да го провери работењето на банката, како и постапувањето на одговорните лица во НБС во врска со евентуалните одливи на средства и трансфери во странство.

Ова не значи дека е утврдена незаконитост во работењето на централната банка, но покажува дека проверката ги опфаќа и постапките на банкарскиот регулатор.

Четворица вицегувернери тврдат дека за вистинската состојба дознале дури на 30 октомври
Дополнителни прашања отвори и реакцијата на четворицата вицегувернери на Народната банка на Србија.

Жељко Јовиќ, Ана Ивковиќ, Драгана Станиќ и Никола Драгашевиќ побараа од надлежното обвинителство да ги испита околностите што довеле до одземањето на дозволата на „Алта банка“, вклучувајќи ја и евентуалната кривична одговорност во самата централна банка.

Во нивното соопштение се наведува дека за вистинската финансиска состојба на банката, која драстично се разликувала од претходно доставуваните извештаи, дознале дури на вонредната седница на Извршниот одбор на 30 октомври.

Тие бараат да се утврди кога биле забележани ризиците, кој располагал со тие информации и дали надлежните навремено ги презеле потребните мерки.

Нивното барање дополнително го отвора прашањето за квалитетот на надзорот врз банката во периодот пред одземањето на лиценцата.

Што се случило со парите во октомври?
Според информации објавени во српските медиуми, во последните денови од октомври започнало забрзано повлекување средства од сметките на „Алта банка“.

Истовремено, обвинителството ги проверува информациите за евентуални трансфери во странство.

Но, засега не е објавен официјално потврден вкупен износ на спорните трансакции.

Септемврискиот биланс покажува колкави биле средствата и обврските на банката на 30 септември, но не покажува колку пари биле повлечени во октомври, дали биле извршени незаконски трансфери и колку средства останале во моментот на одземањето на дозволата.

Токму тие податоци ќе бидат важни за утврдување на вистинските причини за финансискиот колапс.

Случајот има значење и за Македонија, бидејќи српската „Алта банка“ е доминантен акционер во „Алта банка“ АД Битола. Македонската банка претходно соопшти дека е ликвидна и продолжува со редовно работење, додека Народната банка на Северна Македонија појасни дека одземањето на дозволата во Србија не значи автоматско одземање на дозволата на македонската банка.Токму тие податоци ќе бидат важни за утврдување на вистинските причини за финансискиот колапс.

Случајот има значење и за Македонија, бидејќи српската „Алта банка“ е доминантен акционер во „Алта банка“ АД Битола. Македонската банка претходно соопшти дека е ликвидна и продолжува со редовно работење, додека Народната банка на Северна Македонија појасни дека одземањето на дозволата во Србија не значи автоматско одземање на дозволата на македонската банка.