Србија и Израел отвораат заедничка фабрика во близина на Белград: Ќе произведуваат два вида дронови

Израелскиот весник „Хаарец“ пишува дека фабриката за производство на дронови што Александар Вучиќ ја најави пред неколку недели всушност ќе биде заеднички проект меѓу Израел и Србија. Фабриката ќе биде во заедничка сопственост на „Елбит Системс“ и главниот државен производител на оружје во Србија, СДПР.

„Елбит Системс“ и СДПР планираат да произведуваат два вида дронови во објектот, вооружени дронови со краток дострел и дронови со долг дострел, според официјалните документи до кои дојдоа БИРН и Хаарец, како и разговорите со два независни извори.

Документите покажуваат дека „Елбит“ ќе има 51 процент удел во потфатот. Новото партнерство ги крева одбранбените врски меѓу Србија и Израел на повисоко ниво. Во изминатите две години, извозот на српско оружје во Израел се зголеми за 42 пати, достигнувајќи 114 милиони евра (410 милиони шекели) во 2025 година. Поголемиот дел од извозот во Израел го реализира СДПР.

Како што објавија „Хаарец“ и „БИРН“ минатиот август, извозот на оружје продолжи и покрај изјавата на српскиот претседател за прекин на целиот извоз на одбранбени производи од земјата.

Мониторингот на „Хаарец“ покажува дека извозот од Србија се интензивираше по избувнувањето на војната во 2023 година со Хамас и Хезболах. Во контекст на недостигот на муниција за време на војната, испораките на оружје од Белград до израелската воздухопловна база Неватим значително се зголемија во рок од две години преку воздушниот мост.

Според Вук Вуксановиќ, предавач по надворешна политика на Одделот за воени студии на Кингс колеџ во Лондон, Србија може да има економска и технолошка корист од партнерство со беспилотни летала, добивајќи пристап до експертизата на „Елбит“ како еден од најнапредните производители на оружје во светот.

За Израел, овој потфат помага да се обезбеди производствен и снабдувачки синџир надвор од земјата „во постојана состојба на конфликт“.

Геополитички, српското раководство го гледа Израел како „краток пат до Белата куќа“ во време кога Вучиќ и неговата партија се соочуваат со пад на популарноста по 14 години на власт.

„Нивниот главен приоритет е да останат на власт, а за тоа е најдобро да не ги налутат Американците, особено имајќи ги предвид потезите на претседателот Доналд Трамп на глобалната сцена“, рече Вуксановиќ.

СДПР не одговори на прашањата. Елбит рече дека „нема коментар“.

Фабриката за беспилотни летала ќе биде сместена во индустриската зона Шимановци, околу 30 километри западно од Белград. Плановите за проектот, добиени од БИРН и потврдени од два извори од српската воена индустрија, покажуваат дека објектот ќе произведува беспилотни летала способни да носат тежок товар за мисии со краток дострел, како и напредни беспилотни летала со долг дострел дизајнирани да работат на надморска височина до шест километри.

Според еден извор, новото беспилотно летало ќе ги надмине можностите на српскиот модел Пегасус, кој го произведува домашната одбранбена индустрија.

„Тоа е суштината, бидејќи не можеме да го постигнеме сами. Идејата е да се стекне знаење и технологија, со учество на српски инженери во проектот“, рече изворот.

Друг извор додаде дека ќе бидат вклучени и инженери од UTVA, производителот на авиони во сопственост на SDPR.

Според SIPRI, истражувачки институт кој ја следи глобалната трговија со оружје, „Елбит Системс“ е водечки производител на оружје во Израел. Во изминатите две години, компанијата потпиша два големи договори за одбрана со Србија: на почетокот на 2025 година, „Елбит“ продаде артилериски системи и напредни дронови во вредност од 335 милиони долари.

Во август беше потпишан втор договор за купување дронови, ракети со долг дострел и системи за електронско војување во вредност од 1,6 милијарди долари. Приходите на „Елбит Системс“ за 2025 година изнесуваа приближно 8 милијарди долари.