Гренланд повторно е во фокусот на американскиот претседател Доналд Трамп, што тој го потврди со објава на неговата социјална мрежа Truth Social, каде што тврди дека испраќа болнички брод на тој остров.
Трамп напиша дека во соработка со гувернерот на Луизијана, Џеф Ландри, кој е и специјален претставник на САД за Гренланд, ќе испрати голем болнички брод за да „се грижи за многуте болни луѓе за кои никој не се грижи“.
Доналд Трамп напиша, меѓу другото, „На пат е!!!“ во објава со слика од вештачка интелигенција на бродот USNS Mercy, која ја сподели и Џеф Ландри, заблагодарувајќи му се на претседателот.
Сепак, многу работи остануваат нејасни. „Не знаеме зошто Доналд Трамп го објавува ова токму сега. Не знаеме што мисли со тоа. Не знаеме дали болничкиот брод навистина е на пат кон Гренланд“, вели Јакоб Крог, дописник за данската државна телевизија од САД.
Министер за одбрана: Не знаеме ништо за тоа. Нема потреба од медицинска интервенција
Данскиот министер за одбрана Троелс Лунд Поулсен изјави дека Данска немала сознанија дека болничкиот брод е на пат кон Гренланд. Во исто време, тој нагласи дека жителите на Гренланд ја добиваат целата потребна здравствена заштита.
„Нема потреба од посебна здравствена интервенција во Гренланд. Владата на Гренланд веќе се грижи за тоа денес, а Данска би интервенирала доколку има потреба од тоа“, рече министерот.
Двата американски болнички брода се во процес на ремонт, ниту еден не е на пат кон Гренланд
Американската морнарица има два болнички брода: USNS Mercy и USNS Comfort. Според службата за морски сообраќај, USNS Mercy моментално се наоѓа во бродоградилиште во американскиот град Мобил. Според Vesselfinder, USNS Comfort бил исто така закотвен во истиот град пред 17 дена.
На 23 јануари, бродоградилиштето Алабама во Мобил објави фотографија од двата брода, еден до друг, каде што треба да се подложат на реновирање. И според Marine Traffic, двата брода се во бродоградилиштето во Мобил.
Данската телевизија се обиде да добие коментар, меѓу другите, од министерот за надворешни работи Ларс Леке Расмусен и од амбасадата на САД во Копенхаген. Не беше можно да се добие официјален коментар од амбасадата на САД.
Соопштение неколку часа по евакуацијата на американски морнар во близина на главниот град на Гренланд
Соопштението на Трамп дојде неколку часа откако Данската арктичка команда објави дека член на екипажот на американска подморница кој побарал итна медицинска помош е евакуиран, седум наутички милји од главниот град на Гренланд, Нуук.
Членот на екипажот е префрлен во здравствените власти на Гренланд и во болница во Нуук, се вели во соопштението на Данската арктичка команда. Евакуацијата беше извршена со хеликоптер „Дански дифенс сихок“, се додава во соопштението.
Каква е здравствената заштита во Гренланд и во САД?
Гледајќи ги основните здравствени исходи, САД имаат предност во очекуваниот животен век и помалата смртност кај новороденчињата. Просечниот Американец сега може да очекува да живее околу 79 години, додека во Гренланд просекот е околу 74 години.
Разликата е видлива и кај смртноста кај новороденчињата: во САД тоа е околу 5,6 смртни случаи на 1.000 живородени, додека во Гренланд стапката е околу 9 на 1.000. Овие податоци покажуваат дека, и покрај помалото население и различната организација на системот, Гренланд заостанува во клучните индикатори за јавно здравје.
Од друга страна, структурата на системот и финансискиот товар врз граѓаните се значително различни. Гренланд има јавно финансиран модел во кој основните здравствени услуги се достапни без класичните премии и партиципации, додека во САД системот во голема мера се потпира на комбинација од приватно и јавно осигурување, со чести премии и други форми на кофинансирање.
Интересно е што Гренланд има и значително повеќе болнички кревети по глава на жител – околу 14 на 1.000 луѓе, во споредба со околу 2,7 во САД – што ја одразува различната организација на болничката мрежа во мала и географски дисперзирана заедница. Накратко, САД постигнуваат подобри здравствени резултати во просек, но со значително поголем финансиски товар за поединецот, додека гренландскиот систем е финансиски подостапен, но послаб во однос на клучните индикатори за здравјето на населението.
Што прави Трамп со Гренланд?
Американскиот претседател Доналд Трамп во последните месеци постојано јавно изјавуваше дека сака САД да го преземат Гренланд, автономна данска територија. „Мислам дека ќе го добиеме тоа. На еден или друг начин, ќе го добиеме“, рече Трамп на почетокот на јануари, како што објави Ројтерс. Тој додаде дека Гренланд е „клучен за националната безбедност на САД“.
Во исто време, Трамп одби да ја исклучи можноста за економски или политички притисок врз Данска. „Не можам да го гарантирам тоа. Можеби ќе мора да направиме нешто“, рече тој кога беше прашан дали би ја исклучил употребата на сила. Тој истакна дека станува збор за „големо парче земја со многу малку луѓе, но со огромно стратешко значење“. Подоцна, на Светскиот економски форум во Давос, Швајцарија, тој рече дека нема да употреби сила, но продолжи да притиска.
Стивен Милер, еден од највлијателните советници на Трамп, во интервју за CNN изјави дека „Гренланд треба да биде дел од Соединетите Американски Држави“, додавајќи дека „никој нема да војува со нас за иднината на Гренланд“. Изјавата предизвика остри реакции во Данска.
Како реагираа Данска и ЕУ?
Данска постојано цврсто ги отфрла ваквите предлози. Данскиот премиер рече дека „Гренланд не е на продажба и нема да биде“, објави Ројтерс. „Иднината на Гренланд ја одлучува неговиот народ“, рече тој. Гренландскиот премиер Јенс-Фредерик Нилсен, исто така, нагласи дека територијата „не сака да биде дански или американски пион“.
Европската унија застана зад Данска. Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, рече дека ЕУ „целосно го поддржува суверенитетот и територијалниот интегритет на Данска“.
НАТО се обиде да ги смири тензиите. Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, рече дека „Арктикот е област на соработка, не конфронтација“, но нагласи дека сојузниците мора да „го почитуваат меѓународното право и меѓусебниот суверенитет“.