Бајден во своите мемоари: Зеленски е каприциозен и тврдоглав, не покажа благодарност

Поранешниот американски претседател Џо Бајден во своите нови мемоари ги открива приватните ставови на Ангела Меркел за Доналд Трамп, кои поранешниот германски канцелар му ги кажа зад затворени врати. Во извадоци од книгата на Бајден за неговиот мандат во Белата куќа, поранешниот претседател потсетува како Меркел отворено зборуваше за нејзиниот проблематичен однос со Трамп на почетокот на 2021 година, набргу откако тој ја презеде функцијата, пишува Newsweek.

Според записите на Бајден, поранешниот германски канцелар го опиша Трамп како „емотивен“ и ја доведе во прашање неговата фасцинација со рускиот претседател Владимир Путин и другите авторитарни лидери. Бајден наведува дека Меркел била особено фрустрирана од однесувањето на Трамп на средбите. Нејзе и пречеше неговата одбивност кон ракување и фактот што неговите одлуки се водеа од лични импулси наместо од утврдени факти.

„Во нашите разговори… Анџела беше искрена за нејзините фрустрации со мојот претходник. Тој одби да се ракува, а на состаноците изгледаше „емотивно“ затоа што го водеа промените на расположението, а не фактите“, пишува Бајден. Таа, исто така, се прашуваше зошто тој е „фасциниран“ од Владимир Путин и другите политичари со „автократски и диктаторски особини“.

Откритијата даваат увид во приватните разговори што Бајден ги водел со еден од највлијателните европски лидери во обид да ги обнови односите со традиционалните американски сојузници. Ова се случуваше по четири години надворешна политика на Трамп под слоганот „Америка на прво место“.

Заладените односи меѓу Меркел и Трамп
Односите меѓу Меркел и Трамп за време на неговиот прв мандат често беа затегнати. Несогласувањата се однесуваа на НАТО, трговијата, климатската политика и енергетските врски на Германија со Русија. Една од нивните најпознати средби се случи за време на првата посета на Ангела Меркел на Овалната соба во март 2017 година. Фотографите го снимија непријатниот момент кога новинарите ги повикаа лидерите да се ракуваат. Меркел се сврте кон Трамп и тивко го праша: „Дали би сакале да се ракуваме?“. Трамп не одговори, но продолжи да седи со скрстени раце.

Меркел се сеќава на таа средба во своите мемоари од 2024 година. Таа напиша дека на почетокот му пристапувала на Трамп како „сосема нормална личност“, но ја опишала нивната интеракција како „конкуренција: ти или јас“. Нивните несогласувања станаа поотворени со текот на времето. Трамп постојано ја критикуваше Германија дека не ја исполни целта на НАТО да потроши два отсто од БДП за одбрана и го обвини Берлин дека не придонесува доволно во алијансата. Тој, исто така, се закани со царини за извоз на германски автомобили и ја критикуваше германската поддршка за гасоводот Северен тек 2. Тој тврди дека тоа го изложува Берлин на зависност од руската енергија.

Од друга страна, Меркел се спротивстави на одлуките на Трамп за повлекување на САД од Парискиот климатски договор и нуклеарниот договор со Иран. По бурниот самит на Г7 во Сицилија во 2017 година, таа предупреди дека Европа повеќе не може целосно да се потпира на други. „Времињата кога можевме целосно да им веруваме на другите, до одреден степен, завршија“, рече таа тогаш.

Напорите на Бајден за обнова на Алијансата
Разговорите на Бајден со Меркел беа дел од поширокиот план за враќање на довербата на американските сојузници откако тој ќе ја преземе функцијата во јануари 2021 година. Во книгата тој опишува како ги уверувал европските лидери дека Вашингтон повторно ќе биде активно вклучен во работата на меѓународните институции. Меркел, која беше лидер на Германија од 2005 година, беше при крај на својот 16-годишен мандат и стана клучна фигура во европските дебати за иднината на западната алијанса за време на претседателствувањето на Трамп.

Бајден пишува дека обновувањето на односите било приоритет, особено поради зголемените тензии со Русија. Неговиот опис на загриженоста на Ангела Меркел за Путин е особено значаен во светлината на последователните случувања. Открива дека во текот на 2021 година, американското разузнавање следело вознемирувачки руски воени движења околу Украина, неколку месеци пред Путин да ја започне инвазијата во февруари 2022 година.

Тој вели дека на почетокот му било тешко да ги убеди европските сојузници и украинските власти дека Путин се подготвува да ја нападне целата земја. Тој на крајот сподели разузнавачки информации за руските планови за државен удар во Киев, вклучувајќи ги и подготовките за пропагандно видео што тој го опишува како елаборирана, речиси „холивудска продукција“.

Други детали од мемоарите
Меркел е една од неколкуте меѓународни личности кои Бајден ги спомнува во својот осврт на претседателскиот мандат. Мемоарите содржат и описи на односот со украинскиот претседател Володимир Зеленски. Бајден пишува дека на почетокот се прашувал дали Зеленски има доволно искуство и издржливост да се справи со воена криза од такви размери.

Иако на крајот го пофали Зеленски како воен лидер, тој наведува дека повремено имале заладени односи. Тој истакна дека украинскиот лидер може да биде „темпераментен и тврдоглав“ и дека „не бил толку благодарен како што очекувал“ кога побарал дополнително оружје и помош од Вашингтон.

Во книгата, Бајден се осврнува и на повлекувањето од Авганистан во август 2021 година. Тој добил уверување од воените и разузнавачките водачи дека авганистанската влада ќе опстане најмалку шест месеци по заминувањето на американските војници. Наместо тоа, тие проценки пропаднаа за неколку дена. Поранешниот претседател се сеќава и на средбите со семејствата во воздухопловната база Довер по бомбардирањето во кое загинаа 13 американски војници. Тој признава дека некои роднини го сметале за одговорен и дека некои никогаш нема да му простат.